Wiëëc Wëëu Kuɔɔny

 

Aguir juääc ce luuï ë mal , alandeen aguir ë yam aa luui wëëu lik ku kɔɔc reen ye dɔ̈m. Aguiɛr a lëu bë wëëu yök tɛ̈n ajuër ë kɔɔc ke, muɔ̈c wälä dhɔ̈l kɔ̈k ye wëëu wïc. Kekedäŋ, rin bïk la tueŋ kek käk loi kä wälä juak kë käk yekä looi, aguir juääc aa wïc ë wëëu tɛ̈n aguir kɔ̈k.

Yeŋa kɔc kuɔny wëëu?

Wëëu ë kuɔɔny aa ye yök tɛ̈n:

  • Amatnhïïm akuma dït wälä akɛɛm
  • Amatnhïïm akuma koor wälä akɛɛm
  • Akuma Gɔl
  • Tijäär
  • Aguir abiöökruɛl

Rin ba wëëu lëu luɔn dun yök, tɛkdä ka wek aa bë akuut akuma yen ë luui kek week thiëëc, thiëëc kä akɛɛm kɔ̈k wälä aguir luui loiloi thöŋ kek käkä luɔi kä, wïc cök lɔn ye akuma duun gɔl wuöt kuɔny wëëu, thiɛ̈ckä raan duun bärlaman akuma koor wälä akuma dït alɔŋ wëëu kuɔɔny akuma ku caathkä athörlëk yiic lɔn leŋ yen wëëu kuɔɔny cë caal.

A leŋ wëëu kuɔɔny juɛ̈ɛ̈c tɛ̈k yiic tɔ̈u kekëdäŋ aguiɛr dun a lëu bë lim wëëu ë kuɔɔny tënë aguir thöŋ loiloi ken kek loiloi kun. Na wiɛ̈ckä wëëu tɛ̈n akuma wälä tɛ̈n aguir abiöökruɛl, ka leŋ anyuuth wëëu ë kuɔɔny bäk kueen bäk kë ye looi wëëu ë kuɔɔny deet ku bäk aguir cë puöl bïk ya wïc wëëu ë kuɔɔny tɛ̈n keek ŋic aya ku bäk ŋic, aya ye wëëu ë kuɔɔny tääu ë kë nɛn kɔ̈u.

Anyuuth wëëu ë kuɔɔny, aya, aa leŋ yiic akööl ril dhil ë muk nhïïm cëmën akööl dhil athör wiɛ̈ɛ̈c wëëu cuat, akööl bï kë loi gɔl ku akööl thöök yen ku akööl bï we lɛ̈k tɛ̈ cï we kony. Anyuuth wëëu kuɔɔny juääc aa wïc athör cë gɔ̈t cï wek kë riëëc ëbën bäk looi, tɛ̈ bäk luöi yeen ku lëk kɔ̈k wïc cït bäjet kuany yic thïn tɛ̈ wïc wek kuɔɔny.

Tɛ̈n wëëu ë kuɔɔny juääc, gɛ̈tgɛ̈t athör wëëu ë kuɔɔny ee kaam/lɛu dït tet nyaai ku aguiɛɛr a dhil laŋ kaam/lɛu luui yen kä keen thɛɛr yekä looi ku athör na cɔk kaam/lɛu dïït kën nyaai tɛkdä kä cë bë la tiam. Kaam këc wek gua gät bäk wïc wëëu ë kuɔɔny, aguiɛr a bë ye nhom kaŋ tak lɔn leŋ yen kaam/leu bë puöl bï athöör gɔ̈t ku lɔn leŋ yen kä lëu bï yen wël dhuk kɔ̈ɔ̈th ku kä kɔ̈k ye aguir kɔc muɔɔc wëëu kuɔɔny wïc tɛ̈ cï we kony.

Aguir juääc kɔc kony wëëu ë kuɔɔny aa wïc adhuuk ye thiääk cök leŋ yiic tɛ̈ luui wëëu thïn ku tɛkdä ka adhuuk kä a leŋ tɛ̈ pɛɛth ye gät keek. Tɛkdä ka wek aa bë lööŋ ku dhɔ̈l cï aguiir kɔc kony wëëu nyuɔɔth guiir, rin bë aguiɛr dun luɔn de tiɛɛŋ nyïn. Kä wïc kä ëbën aa bë tɛ̈ ye aguiɛr luui thïn waar yic.

Gɛ̈tgɛ̈t athör wëëu kuɔɔny

Na cäk tak bäk wïc wëëu ë kuɔɔny ku yɔ̈k kä aguir lëu bë ke kony ku apiath kek aguiɛr dun ku kä wiëc kä, ka wek aa dhil gät athör wëëu ë kuɔɔny ku cuatkä. Agut anyuuth wëëu ë kuɔɔny aya, aguir juääc aguir kɔ̈k kony wëëu aa bë we dhiɛl gäm athör bäk thiɔ̈ɔ̈ŋ. Na ye wëëu lik kek wiëckä bï we kony bï wek la ɣɔɔc kä thik nyɔt, ka wek aa bë athör cek yic thiɔ̈ɔ̈ŋ. Na yakä kɔɔc loi loiloi dït, ka tɛkdä ke wek aa bë kä juääc dhiɛl lueel, kä leŋ abɛ̈k lëk kä wälä keek ëbën mat-thïn:

Lueel kë luɔykä ku ye rin ŋö yen bï aguiɛɛr dun kony

Tɛkdä ka nhiarkä bäk kä jaac wälä kä cï aguir dɛ̈t jaac wënthɛɛr mat thïn ku nyuɔɔthkä käŋ ye nyooth lɔn wïc wut kë wiëckä bäk looi. Na cë aguiɛr kë cït kën kaŋ looi thɛɛr, ka wek aa bë tɛ̈ bï wek kë wäär cäk kaŋ looi juak thok thïn lueel. Aya, apath bäk athör gei wɛ̈t dun kɔ̈u cï aguir kɔ̈k wälä kɔɔc wut gɔ̈t mat thïn.

Kɔɔc ë kɔc kuɔny wëëu aa bïk nhiaar, aya, bïk ŋic lɔn cï wek wëëu ë kuɔɔny kaŋ yök tɛ̈n aguir dɛ̈t ku lɔn cï wek wëëu cäk yök ŋiɛc luööi. Na këc ë week kaŋ kony thɛɛr, ka path bäk kuany yic apath tɛ̈ bï aguiɛr dun wëëu muök nhïïm thïn ku lɔn ye aguiɛr dun luui ɣɛr puöu tɛ̈n kɔɔc lui ke yeen, kɔɔc cë luööi ku wun leŋ aguiɛɛr. Aya, wek aa bë lɛ̈k bäk kä cït adhuk ë ruöönic, wël wëëu ku athörëpiöc/anyothpiöc ë kɔɔc cäk luööi ku kɔɔc röt juaar nyuɔɔth.

Kë bï luɔi la lëu ku tɛ̈ bï aguiɛr dun thɔ̈l yeen

Tɛkdä ka wek aa bë kë riëëc ëbën bäk looi kuany yic ku tɛ̈ bäk ŋiɛ̈c yeen lɔn cï wek kën wiëckä bäk looi lëu. Wɛt de yic, wek aa dhil tak dhɔ̈l bï wek la tueŋ ya ŋic ke luɔy la tueŋ ku tɛ̈ cï luɔy thök. Na leŋ kä bäk looi, ka tɛ̈ bäk luöi keek a dhiɛlkä lueel, yeŋö bë looi, yeŋa bë puöu rëër thïn ku bë aguiɛr dun keek lëu këdä. Aguir juääc kɔc kony, aya, aa bë wïc bäjët luɔn dun cë kuany yic apath bïk tïŋ.

Tɛkdä ka wek aa bë kaŋ jam kek raan ye gut tɛ̈ yup wek aguir kɔc kony wëëu ka we këc athör duun wïc wek wëëu kuɔɔny gua cuat rin bäk ŋic lɔn cï wek kuat kë wïc mat thïn.

Tɛ̈ktɛ̈k käŋ wëëu kuɔɔny

Wëëu kuɔɔny juääc aa ye tɛ̈ɛ̈r, ka yeen a bë laŋ aguir wïc wëëu ë kuɔɔny tööŋ kek wiëckä. Aguir kɔ̈k aa bë tïït wiik juääc wälä pɛ̈y juääc bïk jal piŋ lɔn cï athɔ̈r den gam.

Na muɔc aguiɛr dun wëëu ë kuɔɔny, ka wek aa bë lɛ̈k bäk amat thany, amat leŋ yic kä wïc bäk ke looi. Kën ee athör ye löŋ geei kɔ̈u bë na këc aguiɛr dun wël tiiŋ nyïn ka we dhuk wëëu cëën ku wek aa cë lëu bäk bɛn wïc wëëu ë kuɔɔny kɔ̈k. Kaam këc wek amat gua thany, tɛkdä ka path bäk kaŋ wïc ë wëët tɛ̈n raan cë lööŋ kueen.

Lëk kɔ̈k: